Arkitektura e re e sigurisë për Ukrainën, e miratuar në samitin e të ashtuquajturve “Vullnetarë”, parashikon një rol kyç për Shtetet e Bashkuara, të cilat konsiderohen garancia kryesore për stabilitetin afatgjatë të vendit.
Sipas planit, SHBA-të do të marrin drejtimin e forcës së monitorimit të paqes, e cila do të verifikojë respektimin e armëpushimit përgjatë zonës pranë vijës së kontaktit mes forcave ruse dhe ukrainase. Zona që do të mbikëqyret është shumë e gjerë: mbi 60 mijë kilometra katrorë, përgjatë rreth 1 mijë kilometrave front dhe segmentit përfundimtar të lumit Dnjepër.
Për shkak të përmasave të mëdha, kontrolli nuk do të mbështetet vetëm te prania fizike në terren. Monitorimi do të realizohet kryesisht përmes satelitëve, dronëve dhe sistemeve elektronike, të menaxhuara nga Uashingtoni. Vëzhguesit në terren do të jenë të paarmatosur dhe nga disa vende të ndryshme.
Të dhënat e mbledhura nga inteligjenca amerikane do t’i kalojnë forcës së sigurisë që do të dislokohet në Ukrainë si mjet parandalues ndaj një agresioni të ri. Kjo forcë do të përbëhet kryesisht nga trupa evropiane, me Francën dhe Mbretërinë e Bashkuar në krye, ndërsa Turqia do të kontribuojë me avionë dhe anije për sigurinë e Detit të Zi.
Në qarqet diplomatike flitet për një kontingjent prej 20 deri në 30 mijë ushtarësh, por pa qartësi nëse përfshihet edhe kontributi turk. Franca dhe Britania do të mbajnë peshën kryesore, ndërsa Gjermania ende nuk ka marrë një vendim përfundimtar. Kancelari gjerman ka lënë të hapur mundësinë e një dislokimi mbrojtës në një vend fqinj të Ukrainës.
Gatishmëri kanë shprehur Holanda, shtetet baltike, Kanadaja dhe Australia. Italia dhe Polonia kanë refuzuar pjesëmarrjen, ndërsa Spanja pritet ta diskutojë çështjen në nivel politik të brendshëm.
Megjithatë, numri relativisht i ulët i trupave e kufizon efektin real parandalues të këtij misioni. Rusia ka kapacitet të dislokojë qindra mijëra ushtarë dhe mijëra mjete të blinduara në një kohë të shkurtër. Avantazhi kryesor i Perëndimit mbetet epërsia ajrore.
Përveç sigurisë, misioni i “Vullnetarëve” do të përfshijë edhe rindërtimin e kapaciteteve të ushtrisë ukrainase. Pas katër vitesh lufte, Ukraina ka nevojë për rekrutë të rinj dhe trajnim nga e para, me synimin për të ndërtuar një forcë prej rreth 800 mijë ushtarësh.
Në deklaratën e përbashkët të samitit thuhet se 34 vendet e koalicionit, përfshirë edhe Italinë, do të vazhdojnë furnizimin me armë, financimin ushtarak dhe mbështetjen për fortifikime, si dhe do të garantojnë municione në rast sulmi.
Roli i SHBA-ve do të mbetet kryesisht në inteligjencë dhe logjistikë. Një marrëveshje e veçantë, e ngjashme me nenin 5 të NATO-s, pritet të rregullojë ndërhyrjen amerikane në rast agresioni ndaj Ukrainës. Presidenti Donald Trump ka ofruar një garanci sigurie 15-vjeçare, ndërsa presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky kërkon që ajo të shtrihet deri në 50 vjet.
Për zbatimin efektiv të kësaj mburoje sigurie, do të nevojitet një prani e qëndrueshme amerikane pranë Ukrainës dhe garancia politike se Uashingtoni është i gatshëm të përballet drejtpërdrejt me Moskën.
